ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΑΜΝΗΣΙΑ: Οταν η Bundesbank κατέφυγε στην αγορά ομολόγων...

ΤΗΣ Λαλέλας Χρυσανθοπούλου

Με δεδομένη τη λυσσαλέα αντίδραση της γερμανικής κεντρικής τράπεζας Bundesbank στα σχέδια του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι για αγορές ομολόγων, εύλογα θα υπέθετε κανείς ότι η ίδια δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ το εργαλείο αυτό. Κι όμως, αυτό δεν ισχύει! Όσο ειρωνικό κι αν ακούγεται, η BuBa στο -όχι και τόσο μακρινό- παρελθόν είχε καταφύγει σε αγορές ομολόγων και μάλιστα χρησιμοποιώντας ακριβώς την ίδια επιχειρηματολογία με τον Ντράγκι: Ότι, δηλαδή, το μέτρο ήταν απαραίτητο για να λειτουργήσει σωστά η νομισματική πολιτική που εφάρμοζε η τράπεζα!

Πολλοί αναλυτές έκαναν λόγο για «υποκριτική στάση» της Bundesbank και για επιλεκτική αμνησία όσον αφορά την αγορά ομολόγων, καθώς όταν οι περιστάσεις το απαιτούσαν δεν δίστασε να επιδείξει ρεαλισμό και να παρακάμψει τους δικούς της κανόνες, που (υποτίθεται ότι) τηρούσε με θρησκευτική ευλάβεια...

 

Τι συνέβη τότε
Τι ακριβώς συνέβη, εξηγεί σε πρόσφατη μελέτη της η οικονομολόγος της BNP Paribas Έβελιν Χέρμαν: Το 1975 και συγκεκριμένα την περίοδο Ιουλίου - Οκτωβρίου του έτους αυτού, η Bundesbank αγόρασε ομόλογα συνολικού ύψους 7,7 δισ. γερμανικών μάρκων, ποσό που αντιστοιχούσε με το 1% του ΑΕΠ της τότε Δυτικής Γερμανίας. Αντιμέτωπη με το φάσμα του στασιμοπληθωρισμού (η οικονομία της Δυτικής Γερμανίας συρρικνώθηκε κατά 0,9%, ενώ ο πληθωρισμός «έτρεχε» με 6%), η BuBa προχώρησε στην κίνηση αυτή για να ανακόψει την άνοδο των μακροπρόθεσμων επιτοκίων (είχαν ξεπεράσει το 10% το 1974) που υπονόμευε τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας. Ασφαλώς και τότε υπήρξαν μεγάλες ενστάσεις στο εσωτερικό της τράπεζας, με τους σκληροπυρηνικούς του διοικητικού συμβουλίου να επιμένουν στη γνωστή θέση ότι η αγορά ομολόγων ισοδυναμεί με χρηματοδότηση του δημοσίου χρέους δια της νομισματικής πολιτικής, απαγορευμένη από το καταστατικό της BuBa.

Παρά τις αντιδράσεις, ο αμφιλεγόμενος χειρισμός «πέρασε», καθώς ο πρόεδρος της Τράπεζας Καρλ Κλάσεν ανακοίνωσε... «κατά λάθος» τις αγορές ομολόγων σε συνέντευξη Τύπου!.. Και να πώς δικαιολόγησε την παράκαμψη των κανόνων ο τότε επικεφαλής οικονομολόγος της Bundes-bank (και μετέπειτα πρόεδρός της) Χέλμουτ Σλέσινγκερ: «Μπορούμε να προχωρήσουμε σε τέτοιες πράξεις για να εξομαλύνουμε τις χρηματαγορές και να αποκαταστήσουμε την ομαλή λειτουργία των καναλιών μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής, όχι όμως για να χρηματοδοτήσουμε το δημοσιονομικό έλλειμμα...».

Αν η επιχειρηματολογία ακούγεται οικεία, είναι επειδή εν έτει 2012 την χρησιμοποίησε και ο Μάριο Ντράγκι, που υποστήριξε ότι οι αγορές ομολόγων και άλλα μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση των υπερβολικά υψηλών επιτοκίων δανεισμού ορισμένων χωρών εντάσσονται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της τράπεζας, στο μέτρο που τα υψηλά spreads είναι ενδεικτικά στρεβλώσεων στη λειτουργία της νομισματικής πολιτικής. Το προηγούμενο της ίδιας της Bundesbank στις αγορές ομολόγων υπενθύμισε στους έχοντες βραχεία μνήμη ο Γερμανός οικονομολόγος Πέτερ Μπόφινγκερ, ένας εκ των «Πέντε Σοφών», όπως αποκαλείται το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων της κυβέρνησης Μέρκελ: Σε πρόσφατη συνέντευξή του υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι «οι αγορές κρατικών ομολόγων από τις κεντρικές τράπεζες είναι απόλυτα κανονικές συναλλαγές που έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως στο παρελθόν, ακόμα και από τη γερμανική κεντρική τράπεζα?».

Ισχυρό όπλο
Πρόκειται για ένα ισχυρό όπλο στα χέρια όχι μόνο του κ. Ντράγκι, αλλά και της πτέρυγας των μετριοπαθών στη Γερμανία, τη στιγμή που εντείνεται η πολεμική για τους χειρισμούς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σε Βερολίνο και Φραγκφούρτη: Δεν είναι τυχαίο ότι σκληροπυρηνικοί βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού ζητούν επιτακτικά την αλλαγή του καταστατικού της ΕΚΤ, ώστε η Γερμανία να έχει μεγαλύτερη επιρροή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενώ ορισμένοι έχουν φτάσει στο σημείο να ζητούν γερμανικό βέτο σε όλες τις αποφάσεις της τράπεζας ή ακόμα και την ρητή απαγόρευση της δυνατότητας αγοράς ομολόγων: Η απάντηση έρχεται από τους Bundesbankers του 1975: «Εs ist unheimlich dilettantisch, auf dieser Mechanism zu verzichten» [1]. Ή, αλλιώς, «Θα ήταν τεράστιος ερασιτεχνισμός να απεμπολήσουμε το μηχανισμό αυτό?».

ΗΜΕΡΗΣΙΑ
"Η" 18/8

-----------

• [1] Denn jene Sparer und Bankiers, denen die Notenbank Wertpapiere abkauft, werden normalerweise das Bargeld, das sie dafür bekommen, nicht horten, sondern damit relativ schnell andere Vermögenswerte oder Konsumgüter kaufen. "Es ist unheimlich dilettantisch", so urteilt Richebächer, "auf diesen Mechanismus zu verzichten." .....Die unmittelbaren Folgen des Verzichts beschreibt Ifo-Experte Ketterer: "Die Leute mit den Zinserhöhungs-Erwartungen fühlen sich erst einmal bestätigt, damit wird auch das psychologische Klima bei der Konjunktur wieder schlechter.".....spiegel.de (27/10/1975)